Embedded Files
Những nguyên liệu cần để tạo ra được các tác phẩm
Giấy Điệp lấp lánh
Giấy Điệp lấp lánh
Vỏ sò điệp mỏng ở biển được nghiền nát, trộn với hồ nấu từ bột gạo nếp rồi quét lên mặt giấy dó bằng chổi rễ thông. Khi khô, giấy có độ đanh cứng và những đường ganh lấp lánh dưới ánh sáng.
Màu sắc tự nhiên
Màu sắc tự nhiên
100% màu sắc lấy từ thiên nhiên, không dùng hóa chất: Màu đen từ tro lá tre đốt; Xanh từ lá chàm; Vàng từ hoa hòe; Đỏ thắm từ sỏi vang hoặc gỗ vang. Màu sắc Đông Hồ đằm thắm, để hàng trăm năm không phai.
Ván khắc gỗ
Ván khắc gỗ
Gồm hai loại: Ván in nét (làm từ gỗ thị hoặc gỗ thừng mực vì thớ dai, dễ khắc nét mảnh) và Ván in màu (làm từ gỗ lồng mực để giữ màu tốt). Mỗi màu trên tranh tương ứng với một ván khắc riêng biệt.
Sáng tác và Can ván
Sáng tác và Can ván
Sáng tác (Bắt mạch đời sống): Nghệ nhân không vẽ theo tỷ lệ thực tế mà vẽ theo trường phái "ước lệ tượng trưng". Dùng bút lông nạm và mực tàu nắn nót phác thảo trên giấy bản (loại giấy cực mỏng và dai). Bố cục tranh thường kín mặt giấy, phản ánh triết lý "âm dương giao hòa" của người Á Đông.
Can ván (Nghệ thuật chuyển thần): Tờ giấy phác thảo được quét một lớp hồ nếp pha loãng, sau đó dán sấp (úp mặt có mực) lên mặt ván gỗ đã bào nhẵn mịn. Khi hồ ráo nước, người thợ dùng tay miết nhẹ để lột bỏ lớp giấy mủn bên trên. Điều kỳ diệu là toàn bộ nét mực tàu sẽ in hằn ngược lên mặt gỗ một cách sắc lẹm. Đây là bước cực kỳ cẩn trọng, xê dịch một ly là hỏng toàn bộ tỷ lệ tranh.
Khắc ván in
Khắc ván in
Đồ nghề tinh xảo: Bộ đồ nghề của thợ khắc gồm 30-40 chiếc đục thép (gọi là mũi ve, mũi móng, mũi bạt) với đủ kích cỡ do chính tay họ tự rèn để phù hợp với lực tay của mình.
Kỹ thuật lọng ván: Nguyên tắc điêu khắc là lọng (đục bỏ) phần gỗ thừa, giữ lại phần nét nổi.
Ván in màu (Ván mảng): Thường khắc trên gỗ lồng mực vì thớ xốp, ngậm màu tốt.
Ván in nét (Ván tuyến): Bắt buộc phải khắc trên gỗ thị. Gỗ thị có đặc tính dai, không bị nứt mẻ, cho phép nghệ nhân lách mũi ve đục những đường nét mỏng manh như sợi tóc, vảy cá hay râu rồng. Khắc một bộ ván phức tạp đòi hỏi nghệ nhân phải ngồi ròng rã hàng tháng trời, gõ búa nhịp nhàng với độ chính xác tuyệt đối.
Dập màu & In tranh
Dập màu & In tranh
Kỹ thuật thét bìa: Màu không được quét trực tiếp lên ván. Người thợ phải dàn màu đều lên một tấm "bìa" (thường làm từ xơ mướp dập nát hoặc lõi gỗ thông mềm). Ván khắc sẽ được dập lên bìa để thấm đều màu, tránh tình trạng đọng vũng.
Nguyên tắc in sấp: Thợ in đặt ngửa tờ giấy điệp, úp ván khắc đã tẩm màu lên trên. Sau đó, dùng một cục xơ mướp khô (gọi là tay dập) xoa mạnh, đều tay lên lưng ván. Lực "đầm tay" giúp màu ngấm sâu, bám chặt vào từng thớ điệp lấp lánh.
Thứ tự lên màu: In màu sáng trước, tối sau. Thường bắt đầu từ Đỏ sỏi / Vàng hoa hòe ➔ Xanh lá chàm ➔ Trắng điệp. Bức tranh có bao nhiêu màu thì phải dùng bấy nhiêu ván khắc và lặp lại công đoạn này bấy nhiêu lần.
Phơi tranh và Khóa nét
Phơi tranh và Khóa nét
Dựa vào thời tiết: Nghề in tranh phụ thuộc rất lớn vào đất trời. Tranh in xong một màu bắt buộc phải rải trên phên tre, nong nứa đem phơi. Chỉ những ngày có nắng hanh khô hoặc gió bấc của vùng Kinh Bắc, màu mới se lại, tươi tắn và không bị ẩm mốc. Tuyệt đối tránh phơi nắng gắt làm giấy điệp bị cong vênh, dòn gãy.
Công đoạn Khóa nét: Sau khi 4-5 lớp màu đã khô kiệt hoàn toàn, bức tranh mới được dập lớp ván cuối cùng: Ván viền nét đen. Lớp mực đen thẫm chiết xuất từ tro lá tre cháy kỹ đóng vai trò "khóa" toàn bộ các mảng màu lại với nhau, định hình khối và tạo ra độ tương phản mạnh mẽ đặc trưng của tranh Đông Hồ.
"Khi ván khắc chạm xuống mặt giấy điệp lấp lánh, cũng là lúc những ước vọng ngàn đời của người Việt được tượng hình. Mời bạn bước vào không gian triển lãm để chiêm ngưỡng..."
Page updated
Google Sites
Report abuse